Zasady przechowywania żywności: temperatury i porady

Dobre przechowywanie żywności ma dwa cele: ogranicza marnowanie jedzenia i chroni przed zatruciem pokarmowym. Najważniejsze są właściwe temperatury, czyli lodówka co najwyżej 4 stopnie i zamrażarka minus 18 stopni, oraz unikanie tak zwanej strefy niebezpiecznej. Do tego dochodzą proste nawyki, jak zasada pierwsze weszło, pierwsze wyszło. Poniżej zebrałam sprawdzone zasady krok po kroku.

Podstawowe zasady przechowywania żywności

Na start zacznij od czytania etykiet i pilnowania dat przydatności. Pomaga w tym zasada FIFO, czyli pierwsze weszło, pierwsze wyszło, zgodnie z którą najpierw zjadasz produkty z najkrótszą datą. Ułatwia to zwykłe segregowanie zakupów po terminie.

Nie wszystko trzeba chłodzić. Produkty sypkie, takie jak kasza, ryż, mąka i makaron, oraz cukier, miód i oliwa najlepiej czują się poza lodówką. Trzymaj je w hermetycznych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu, żeby ochronić przed wilgocią i światłem.

Bezpieczne temperatury i strefa niebezpieczna

Tu zaczyna się część o bezpieczeństwie, którą łatwo pominąć. To ważny próg. W konkretnym zakresie temperatur bakterie namnażają się najszybciej.

Według amerykańskiej służby bezpieczeństwa żywności strefa niebezpieczna to zakres od 4 do 60 stopni, w którym drobnoustroje mogą podwajać liczebność nawet co 20 minut. Dlatego lodówkę ustaw na 4 stopnie lub niżej, a zamrażarkę na minus 18 stopni. Trzymaj się też zasady dwóch godzin. Produktów łatwo psujących się, jak mięso, nabiał czy gotowane dania, nie zostawiaj w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny, a w upał niż jedną. Odgrzewane resztki podgrzewaj dokładnie, aż będą parować w całości.

Co trzymać w lodówce, a co poza nią?

Nie każdy owoc i warzywo lubi chłód. Część produktów w lodówce traci smak albo szybciej się psuje.

Poniższa tabela porządkuje najczęstsze przypadki:

W lodówce	Poza lodówką
Nabiał, wędliny, jaja	Pomidory i ziemniaki
Jagody, winogrona, czereśnie	Banany, cytrusy, kiwi
Marchew, sałata, brokuł, kalafior	Cebula, czosnek
Papryka, por, cukinia	Awokado, arbuz, melon

Nabiał i wędliny trzymaj wyłącznie w lodówce, najlepiej w szczelnym pojemniku albo w pergaminie, a nie w folii, która sprzyja gromadzeniu wilgoci i szybszemu psuciu się tych produktów. Jaja lepiej ustawić na półce w głębi lodówki niż w drzwiach, bo tam temperatura jest bardziej stabilna. Ich świeżość sprawdzisz w wodzie: świeże jajko opada na dno, a stare wypływa na powierzchnię i nadaje się do wyrzucenia.

Jak ułożyć produkty w lodówce?

Rozmieszczenie ma znaczenie, bo w lodówce panują różne temperatury. Poniżej prosty podział na strefy.

Miejsce	Co trzymać
Drzwi	Sosy, musztarda, otwarte soki
Górna półka	Jogurty, kefir, śmietana, dżemy
Środkowa półka	Wędliny, sery, gotowane dania, sałatki
Dolna półka (najzimniejsza)	Surowe mięso i ryby
Szuflady	Świeże owoce i warzywa

Surowe mięso i ryby zawsze trzymaj na najniższej półce, żeby ewentualny wyciek nie skapywał na gotowe dania i świeże warzywa leżące niżej w lodówce. To prosta zasada, która ogranicza ryzyko przeniesienia bakterii.

Jak mrozić produkty spożywcze?

Mrożenie to jeden z najlepszych sposobów na ograniczenie marnowania, o ile robisz to z głową. Kilka reguł wystarczy, żeby jedzenie zachowało jakość.

Kolejność się liczy. Mroź tylko świeże produkty i najpierw ostudź gorące dania, bo wstawione ciepłe jedzenie podnosi temperaturę w całej zamrażarce i pogarsza jakość reszty przechowywanych zapasów. Pakuj porcje na płasko, żeby oszczędzić miejsce i przyspieszyć mrożenie. Rozmrożonego surowego mięsa nie zamrażaj ponownie, choć danie ugotowane z rozmrożonych składników możesz spokojnie zamrozić. Do zamrażarki nie nadają się majonez, sałata, miękkie sery ani ugotowane ziemniaki, ryż i makaron.

Pojemniki i przechowywanie pieczywa

Materiał pojemnika wpływa na trwałość jedzenia. Wybór nie jest bez znaczenia. Szkło jest bezwonne, nie wchodzi w reakcję z żywnością i nadaje się do mikrofali. Plastik jest lekki i praktyczny, ale wybieraj wersje z oznaczeniem BPA free. Metal dobrze chroni kawę czy herbatę, lecz nie trzymaj w nim potraw kwaśnych i słonych.

Jedna uwaga o pakowaniu próżniowym. Spowalnia ono psucie i chroni przed owadami, ale nie zabija bakterii, więc produkty łatwo psujące się i tak trzymaj w lodówce. Pieczywa z kolei nie wkładaj do lodówki, bo szybciej czerstwieje. Najlepszy jest chlebak albo lniany worek, które zapewniają cyrkulację powietrza i ograniczają pleśń.

Mniej marnowania dzięki odmierzonym posiłkom

Nawet przy dobrym przechowywaniu część jedzenia ląduje w koszu, bo kupujemy za dużo albo nie zdążymy zjeść. Planowanie zakupów i pilnowanie dat pochłania czas, którego przy codziennych obowiązkach często brakuje.

Catering pudełkowy ogranicza marnowanie u źródła, bo dostajesz dokładnie odmierzone porcje na dany dzień, bez resztek psujących się w lodówce. Nie musisz planować zakupów ani martwić się datami. Jeśli chcesz ograniczyć marnowanie i zaoszczędzić czas, możesz porównać diety pudełkowe w swojej okolicy. Więcej o tym, co się bardziej opłaca, znajdziesz w porównaniu, czy lepszy jest catering czy gotowanie. Zasady odgrzewania gotowych dań opisaliśmy natomiast w tekście o podgrzewaniu jedzenia w mikrofali.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka powinna być temperatura w lodówce?

Najlepiej 4 stopnie lub niżej, a w zamrażarce minus 18 stopni. Taka temperatura spowalnia rozwój bakterii i wydłuża świeżość produktów.

Czego nie trzymać w lodówce?

Poza lodówką lepiej czują się pomidory, ziemniaki, cebula, czosnek, banany, cytrusy i awokado. Chłodzenia nie potrzebują też produkty sypkie i pieczywo.

Czy można ponownie zamrozić rozmrożone jedzenie?

Rozmrożonego surowego mięsa nie zamrażaj powtórnie. Możesz za to zamrozić danie ugotowane z rozmrożonych składników.

Jak długo jedzenie może stać w temperaturze pokojowej?

Produktów łatwo psujących się nie zostawiaj dłużej niż dwie godziny, a w upał niż jedną. Potem rośnie ryzyko namnożenia bakterii.

Uwaga: Ten artykuł ma charakter informacyjny. W razie wątpliwości co do świeżości produktu kieruj się datą przydatności i zasadą ograniczonego zaufania, a przy objawach zatrucia pokarmowego skontaktuj się z lekarzem.

Źródła:

USDA FSIS, strefa niebezpieczna i bezpieczne temperatury: https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/food-safety-basics/danger-zone-40f-140f
WHO, bezpieczeństwo żywności (pięć zasad bezpiecznej żywności): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/food-safety