Zakwaszenie organizmu - mit czy prawda?

Zakwaszenie organizmu poprzez dietę to mit. Krew ma ściśle regulowane pH w zakresie 7,35 do 7,45, którego jedzenie nie jest w stanie zmienić, bo dieta wpływa najwyżej na odczyn moczu. „Dieta zasadowa” bywa zdrowa, ale z zupełnie innego powodu niż pH. Poniżej wyjaśniam, jak działa organizm i skąd wziął się ten popularny koncept.

Skąd wziął się mit zakwaszenia organizmu?

Zwolennicy diety alkalicznej twierdzą, że jedzeniem można obniżyć pH krwi i „zakwasić” organizm. Temu stanowi przypisują zmęczenie, bóle głowy, gorsze samopoczucie, a nawet poważne choroby.

Cały pomysł opiera się na dawnej klasyfikacji produktów na „kwasotwórcze” i „zasadotwórcze”. Opisuje ona, jakie związki zostają po strawieniu i przemianie danego produktu, a nie to, że jedzenie zakwasza Twoją krew. Do grupy „kwasotwórczych” zaliczano między innymi mięso, ryby, jaja, zboża i strączki, a do „zasadotwórczych” warzywa i owoce. To rozróżnienie ma pewne znaczenie chemiczne, ale nie oznacza, że posiłek zmienia równowagę kwasowo-zasadową w naczyniach krwionośnych.

Czy jedzenie może zmienić pH krwi?

Tu dochodzimy do sedna, którego mit nie tłumaczy. Krótko mówiąc, jedzenie nie zmienia pH krwi.

Organizm pilnuje odczynu krwi z wielką precyzją, bo wyjście poza zakres 7,35 do 7,45 zagraża życiu. Jak tłumaczą przeglądy naukowe, stoją za tym trzy mechanizmy: bufor wodorowęglanowy we krwi, płuca, które regulują ilość wydalanego dwutlenku węgla, oraz nerki, które usuwają nadmiar kwasów i odtwarzają wodorowęglany. Dzięki temu poziom pH pozostaje stały niezależnie od tego, co zjesz. Dieta zmienia za to odczyn moczu, ale to zupełnie inny układ, który pozwala nerkom pozbywać się nadmiaru kwasów i w żaden sposób nie przekłada się na stałe pH krwi.

Prawdziwe zaburzenie, czyli kwasica metaboliczna, ma poważne przyczyny medyczne, takie jak niewydolność nerek, cukrzyca czy ciężkie odwodnienie. Na tej liście nie ma zwykłego jedzenia, bo talerz po prostu nie jest w stanie wywołać kwasicy u zdrowej osoby.

Zakwaszenie a nowotwory: kolejny mit

Osobno powraca twierdzenie, że rak rozwija się w „kwaśnym” organizmie, więc odkwaszanie ma przed nim chronić. To również nie ma pokrycia w faktach.

Skoro pH krwi jest praktycznie niezmienne, nie da się go „odkwasić” dietą. Komórki nowotworowe potrafią wprawdzie tworzyć wokół siebie kwaśne mikrośrodowisko, ale dzieje się to lokalnie i nie ma związku z odczynem krwi ani z tym, co jesz. Warzywa i owoce faktycznie wspierają profilaktykę, jednak nie przez pH, tylko dzięki błonnikowi i związkom o działaniu przeciwutleniającym. Więcej o tym znajdziesz w tekście o tym, jak działają antyoksydanty.

Co w tej diecie jest prawdą?

Mimo błędnego uzasadnienia dieta zasadowa przypadkiem promuje zdrowe wybory. Zaleca dużo warzyw, owoców, orzechów i pełnych ziaren, a ogranicza cukier, alkohol i wysoko przetworzoną żywność.

To dlatego część osób czuje się na niej lepiej. Poprawę daje jednak zdrowszy sposób jedzenia, a nie zmiana pH, która wcale nie zachodzi. Innymi słowy, dobre rady kryją się tu pod złym wytłumaczeniem. Warto po prostu jeść różnorodnie i z przewagą warzyw, o czym więcej piszemy przy zestawieniu tego, ile kalorii mają warzywa i jak je wykorzystać.

Preparaty odkwaszające: warto po nie sięgać?

Na fali mitu wyrósł cały rynek proszków i tabletek „na odkwaszanie”. Krótka odpowiedź brzmi: nie potrzebujesz ich.

Skoro jedzenie nie zakwasza krwi, nie ma czego odkwaszać, więc takie preparaty po prostu nie robią tego, co obiecują ich producenci, a Ty płacisz za rozwiązanie nieistniejącego problemu. To zwykle wydatek bez realnej korzyści. Jeśli dokuczają Ci przewlekłe zmęczenie, bóle głowy czy problemy trawienne, nie szukaj przyczyny w „zakwaszeniu”. Lepiej skonsultuj się z lekarzem, który sprawdzi rzeczywiste powody dolegliwości.

Zbilansowana, warzywna dieta bez mitów

Zamiast liczyć wyimaginowane pH, lepiej postawić na to, co naprawdę działa, czyli różnorodną dietę z przewagą warzyw i owoców. Ułożenie takiego jadłospisu każdego dnia i robienie zakupów pochłania jednak czas, którego przy pracy zwykle brakuje.

Catering pudełkowy ułatwia to zadanie, bo posiłki układa dietetyk, dbając o warzywa, błonnik i zbilansowany skład, bez straszenia zakwaszeniem. Jeśli chcesz jeść zdrowo i różnorodnie, możesz porównać diety pudełkowe w swojej okolicy. Miłośnicy roślin znajdą sporo opcji w diecie wegetariańskiej z dowozem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zakwaszenie organizmu istnieje?

Jako efekt diety u zdrowej osoby nie. Krew ma stałe pH, którego jedzenie nie zmienia. Realne zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej mają przyczyny chorobowe i wymagają lekarza.

Czy jedzenie zmienia pH krwi?

Nie. Może zmienić odczyn moczu, ale nie krwi. Za stałe pH krwi odpowiadają bufory, płuca i nerki.

Czy dieta zasadowa chroni przed rakiem?

Nie przez pH, bo ono się nie zmienia. Warzywa i owoce wspierają profilaktykę dzięki błonnikowi i przeciwutleniaczom, a nie „odkwaszaniu”.

Czy warto kupować preparaty odkwaszające?

Nie. Skoro dieta nie zakwasza krwi, nie ma czego odkwaszać. To wydatek bez udowodnionej korzyści.

Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter informacyjny. Jeśli dokuczają Ci przewlekłe objawy, takie jak zmęczenie czy bóle głowy, nie tłumacz ich „zakwaszeniem”, lecz skonsultuj się z lekarzem, aby ustalić rzeczywistą przyczynę.

Źródła:

• Healthline, mit diety alkalicznej i regulacja pH krwi (przegląd dowodów): https://www.healthline.com/nutrition/the-alkaline-diet-myth
• WHO, healthy diet (rola warzyw, owoców i błonnika): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet