W czym jest gluten i czy należy go unikać?

Obecnie gluten budzi mnóstwo kontrowersji. Wielu ekspertów twierdzi, że wspomniane białko szkodzi tylko osobom z celiakią i nietolerancją na ten składnik pokarmowy, podczas gdy niektórzy sugerują, że u każdego gluten może wywołać dokuczliwe objawy. Sprawdź, w jakim przypadku powinieneś przejść na dietę bezglutenową!

Co to jest gluten?

Mianem glutenu określamy mieszaninę białek roślinnych (gluteniny i gliadyny), występujących w pszenicy, orkiszu, jęczmieniu i życie. Wspomniany kompleks białek nadaje żywności odpowiedni kształt i strukturę, działając jak klej. Można go znaleźć w różnych produktach spożywczych, nawet takich, które nie przyszłyby nam w pierwszej chwili do głowy.

Owies, choć naturalnie bezglutenowy, często jest nim zanieczyszczony w trakcie produkcji i przetwarzania wymienionych wcześniej zbóż. Do nieoczywistych produktów z glutenem zaliczamy też sos sojowy, niektóre wędliny, liczne słodycze i słodkie jogurty.

W czym jest gluten? Popularne produkty z glutenem

Gluten występuje naturalnie w tradycyjnych zbożach, ale wielu producentów dodaje go też do żywności, aby nadać jej odpowiednią konsystencję, bardziej intensywny smak i specyficzny aromat. Na liście produktów z glutenem znajdziesz przede wszystkim chleb, bułki, płatki zbożowe, słone przekąski (np. paluszki) i piwo.

Jeśli jesteś na diecie bezglutenowej, wykreśl z niej parówki, warzywa w puszkach, kawę zbożową i wyroby garmażeryjne. Nie dodawaj też musztardy, majonezu, marynat, mieszanki przypraw i kostek bulionowych do przygotowywanych potraw. Unikaj kaszy bulgur, manny, orkiszowej i jęczmiennej. Zrezygnuj również z tradycyjnych bajgli, chlebka pita, podpłomyków, ciast, ciasteczek i gofrów. Trzymaj się także z daleka od klasycznych makaronów, pszennych tortilli, naleśników, krakersów i pizzy.

Nietolerancja glutenu – objawy i leczenie

W większości przypadków gluten nie wywołuje uciążliwych dolegliwości, może jednak powodować nieprzyjemne objawy u osób, które cierpią na celiakię, alergię na pszenicę lub nadwrażliwość na wspomniane białko. Wielu pacjentów skarży się wtedy na biegunkę, ból brzucha, uczucie zmęczenia, ból głowy lub zaparcia. Wymienionym objawom niejednokrotnie towarzyszy niewyjaśniona utrata wagi, wysypka skórna, wzdęcia, brak apetytu i stany depresyjne.

Jeśli podejrzewasz u siebie uczulenie na gluten, skontaktuj się ze specjalistą. Przeprowadzi z Tobą szczegółowy wywiad, w którym zapyta Cię o rodzaj i nasilenie objawów, a następnie skieruje Cię na badania. Jednym z nich jest test na nietolerancję glutenu, który pozwala określić obecność i stężenie przeciwciał. W razie potrzeby lekarz zleci testy genetyczne i biopsję jelit, aby potwierdzić diagnozę. W ten sposób może stwierdzić, czy objawy rzeczywiście związane są z nietolerancją glutenu. Podobne dolegliwości niekiedy spowodowane są przez uczulenie na laktozę, wrzody, chorobę Leśniowskiego-Crohna czy zespół jelita drażliwego.

Kiedy należy wykreślić gluten ze swojej diety, a kiedy niekoniecznie?

Jeśli cierpisz na celiakię, nawet śladowe ilości glutenu mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Wspomniany kompleks białek powoduje zanik kosmków jelitowych, w konsekwencji zaburza wchłanianie niezbędnych składników odżywczych, takich jak żelazo i wapń. Z biegiem czasu nieleczona celiakia prowadzi do poważnych niedoborów witamin i minerałów, zwiększając ryzyko wystąpienia osteoporozy, anemii, zaburzeń autoimmunologicznych i problemów neurologicznych.

Do schorzeń glutenozależnych zaliczamy też chorobę Dühringa, znaną również jako opryszczkowe zapalenie skóry. Objawia się uporczywą, swędzącą, czerwoną wysypką, która może prowadzić do pęcherzykowo-grudkowych zmian.

W przeciwieństwie do celiakii i opryszczkowego zapalenia skóry, alergia na gluten nie jest chorobą autoimmunologiczną. W tym przypadku sporadyczny kawałek pizzy może wywołać krótkotrwały dyskomfort trawienny, ale najprawdopodobniej nie przyczyni się do poważnych problemów zdrowotnych.