Polskie superfoods, czyli rodzima żywność o wyjątkowej mocy

Superfoods to żywność gęsta od składników odżywczych: witamin, minerałów, enzymów, aminokwasów i innych związków. Regularne jedzenie takich produktów może wspierać zdrowie i samopoczucie. Nie musisz jednak szukać ich za oceanem. Polskie pola, sady i ogrody dają produkty, które też zasługują na to miano.

Obecnie panuje moda na zagraniczne superfoods. Jemy quinoa, nasiona chia, jagody goji, spirulinę czy grzyby reishi. Problem w tym, że te produkty są często drogie i trudno dostępne. Dlatego sprawdzamy, co mamy pod ręką. Rodzime produkty są na wyciągnięcie ręki i zwykle nie kosztują wiele.
Poniżej tłumaczymy, czym są superfoods i które polskie produkty zaliczamy do tej grupy. Pokazujemy też, jak je jeść na co dzień i na co uważać przy zakupach.
Superfoods - co to jest?
Zanim przejdziemy do poszczególnych produktów, wyjaśnijmy samą nazwę. Można się domyślić, że chodzi o produkty o „super mocach”. To dobre skojarzenie, bo mianem „superfoods” określa się nieprzetworzone produkty pochodzenia naturalnego, które obfitują w składniki odżywcze. Dzięki temu mogą korzystnie wpływać na zdrowie.
Nie istnieje jedna, oficjalna definicja tego terminu. W zależności od źródła spotkasz różne listy produktów. Wszystkie opisy łączy jednak to, że nazwa dotyczy żywności z dużą ilością składników o działaniu prozdrowotnym.
Termin zyskał popularność w ostatnich latach, ale ma dłuższą historię. Według części źródeł po raz pierwszy użył go Aaron Moss na łamach czasopisma „Nature Nutrition” już w 1998 roku. Warto o tym wiedzieć, bo „superfoods” to bardziej hasło marketingowe niż pojęcie naukowe. Liczy się więc nie etykieta, tylko to, co faktycznie jest w produkcie i jak często ląduje na Twoim talerzu.
Dlaczego warto sięgać po polskie superfoods?
Pierwszy powód to dostępność. Większość produktów z poniższej listy kupisz na targu, w warzywniaku albo wyhodujesz sam w ogrodzie czy na balkonie. Drugi powód to cena, bo rodzime produkty zwykle wypadają taniej niż egzotyczne odpowiedniki. Trzeci to sezonowość i świeżość, bo skrócona droga od pola do sklepu ułatwia kupienie świeżych owoców i warzyw.
Nie oznacza to, że egzotyczne produkty są złe. Chodzi o to, żeby nie zakładać z góry, że to, co z daleka, jest zdrowsze. W praktyce różnorodność na talerzu ma większe znaczenie niż pojedynczy modny składnik.
Polskie produkty zaliczane do superfoods

Siemię lniane
To roślinne źródło kwasów tłuszczowych omega 3. Wiąże się z dobrą pracą mózgu i koncentracją, a także wspiera odporność i serce. Siemię lniane zawiera też witaminę E, cynk, wapń i lecytynę. Często poleca się je osobom z problemami pokarmowymi, ponieważ może wspierać regenerację błony śluzowej układu pokarmowego. Zawiera także naturalne fitoestrogeny, które mogą łagodzić uciążliwe objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca, bezsenność czy zmiany nastroju. Do tego dochodzą lignany, czyli silne przeciwutleniacze, które pomagają ograniczać stres oksydacyjny organizmu. Najlepiej sprawdza się zmielone siemię lniane. Dodasz je do koktajli owocowo-warzywnych, sałatek i zup.

Natka pietruszki
Natka pietruszki ma właściwości antyseptyczne, czyli ogranicza rozwój drobnoustrojów. Dlatego wiąże się ją z profilaktyką infekcji układu moczowego. Poprawia też trawienie. Zawiera mnóstwo witaminy C i A oraz żelazo, wapń, magnez i kwas foliowy. Dodasz ją do zielonych koktajli, zup i past na kanapkę. Posiekaną natkę najlepiej wsypywać na koniec gotowania, żeby zachowała kolor i aromat.

Żurawina
Żurawina to bogate źródło witaminy C, karotenu i flawonoidów. Jest znana z tego, że może pomagać w zapobieganiu infekcjom dróg moczowych. Wspiera też odporność i serce. Przy aktywnej infekcji nie zastępuje jednak leczenia, więc skonsultuj się z lekarzem. Świeża żurawina jest bardzo cierpka. Dlatego łącz ją z innymi owocami, cynamonem lub orzechami. Dobrze komponuje się także z pieczonymi mięsami. Możesz też zrobić suszoną żurawinę w domu. Wtedy masz pewność, że nie ma w niej dodatku cukru ani sztucznych konserwantów.

Siemię lniane
To roślinne źródło kwasów tłuszczowych omega 3. Wiąże się z dobrą pracą mózgu i koncentracją, a także wspiera odporność i serce. Siemię lniane zawiera też witaminę E, cynk, wapń i lecytynę. Często poleca się je osobom z problemami pokarmowymi, ponieważ może wspierać regenerację błony śluzowej układu pokarmowego. Zawiera także naturalne fitoestrogeny, które mogą łagodzić uciążliwe objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca, bezsenność czy zmiany nastroju. Do tego dochodzą lignany, czyli silne przeciwutleniacze, które pomagają ograniczać stres oksydacyjny organizmu. Najlepiej sprawdza się zmielone siemię lniane. Dodasz je do koktajli owocowo-warzywnych, sałatek i zup.

Natka pietruszki
Natka pietruszki ma właściwości antyseptyczne, czyli ogranicza rozwój drobnoustrojów. Dlatego wiąże się ją z profilaktyką infekcji układu moczowego. Poprawia też trawienie. Zawiera mnóstwo witaminy C i A oraz żelazo, wapń, magnez i kwas foliowy. Dodasz ją do zielonych koktajli, zup i past na kanapkę. Posiekaną natkę najlepiej wsypywać na koniec gotowania, żeby zachowała kolor i aromat.

Żurawina
Żurawina to bogate źródło witaminy C, karotenu i flawonoidów. Jest znana z tego, że może pomagać w zapobieganiu infekcjom dróg moczowych. Wspiera też odporność i serce. Przy aktywnej infekcji nie zastępuje jednak leczenia, więc skonsultuj się z lekarzem. Świeża żurawina jest bardzo cierpka. Dlatego łącz ją z innymi owocami, cynamonem lub orzechami. Dobrze komponuje się także z pieczonymi mięsami. Możesz też zrobić suszoną żurawinę w domu. Wtedy masz pewność, że nie ma w niej dodatku cukru ani sztucznych konserwantów.

Aronia
Aronia jest bogata w przeciwutleniacze, które pomagają zwalczać wolne rodniki. Z tego powodu bada się ją pod kątem działania przeciwzapalnego i ochronnego. Zawiera także antocyjany, witaminę C oraz składniki mineralne, między innymi potas i fosfor. Przypisuje się jej również korzystny wpływ na ostrość widzenia i nastrój, a w tym kontekście wymienia się pierwiastki śladowe, takie jak lit czy kobalt. Aronia ma cierpki smak. Zjesz ją w koktajlu, jako sok albo dżem. Świetnie sprawdza się też jako sos do mięsa.

Kasza jaglana
Kasza jaglana dostarcza witamin i mikroelementów, między innymi żelaza, magnezu, wapnia, fosforu i miedzi. Nie zawiera glutenu, dlatego jest polecana osobom z celiakią i nadwrażliwością na gluten. Zawiera też krzem, który wspiera zdrowie skóry, włosów i paznokci. Przygotujesz ją na słodko, na przykład z mlekiem i owocami. Wersja na słono to choćby wege burgery jaglane. Dzięki neutralnemu smakowi kasza dobrze przyjmuje dodatki.

Orzechy włoskie
Nasze orzechy włoskie zaliczamy do superfoods przede wszystkim ze względu na witaminy z grupy B oraz A i E. Zawierają też argininę, aminokwas, który wiąże się z ochroną naczyń krwionośnych. Dostarczają ponadto żelazo, cynk, magnez i miedź. Zjesz je solo albo dodasz do ciast na zimno, deserów i owsianek. To prosta przekąska, którą łatwo zabrać do pracy.

Aronia
Aronia jest bogata w przeciwutleniacze, które pomagają zwalczać wolne rodniki. Z tego powodu bada się ją pod kątem działania przeciwzapalnego i ochronnego. Zawiera także antocyjany, witaminę C oraz składniki mineralne, między innymi potas i fosfor. Przypisuje się jej również korzystny wpływ na ostrość widzenia i nastrój, a w tym kontekście wymienia się pierwiastki śladowe, takie jak lit czy kobalt. Aronia ma cierpki smak. Zjesz ją w koktajlu, jako sok albo dżem. Świetnie sprawdza się też jako sos do mięsa.

Kasza jaglana
Kasza jaglana dostarcza witamin i mikroelementów, między innymi żelaza, magnezu, wapnia, fosforu i miedzi. Nie zawiera glutenu, dlatego jest polecana osobom z celiakią i nadwrażliwością na gluten. Zawiera też krzem, który wspiera zdrowie skóry, włosów i paznokci. Przygotujesz ją na słodko, na przykład z mlekiem i owocami. Wersja na słono to choćby wege burgery jaglane. Dzięki neutralnemu smakowi kasza dobrze przyjmuje dodatki.

Orzechy włoskie
Nasze orzechy włoskie zaliczamy do superfoods przede wszystkim ze względu na witaminy z grupy B oraz A i E. Zawierają też argininę, aminokwas, który wiąże się z ochroną naczyń krwionośnych. Dostarczają ponadto żelazo, cynk, magnez i miedź. Zjesz je solo albo dodasz do ciast na zimno, deserów i owsianek. To prosta przekąska, którą łatwo zabrać do pracy.

Dzika róża
Dzika róża zawiera duże ilości witaminy C. Dzięki temu wiąże się ją z działaniem przeciwzapalnym i przeciwhistaminowym. Wspiera też odporność i może łagodzić bóle stawów. Zjesz ją w formie konfitur albo na surowo do deserów. Dobrze pasuje też do koktajli i herbat.

Jarmuż
Jarmuż to bogactwo witamin i mikroelementów. Zawiera dużo żelaza, wapnia i magnezu, a także witaminy K, A, E i C. Dzięki temu wspiera odporność, pomaga ograniczać stany zapalne i należy do bardziej odżywczych warzyw. Jarmuż wyhodujesz samodzielnie w ogródku albo na balkonie. Jego uprawa jest prosta. Na surowo dodasz go do sałatek, koktajli i zielonego pesto. Na ciepło sprawdzi się duszony z innymi warzywami, w zupie albo jako domowe czipsy z piekarnika.

Rokitnik
Rokitnik wyróżnia się dużą zawartością witaminy C. Dzięki temu działa przeciwzapalnie i pomaga zwalczać wolne rodniki. Zawiera też karotenoidy, witaminy K i E oraz wapń, potas i magnez. Wiąże się go ze wsparciem odporności i układu krwionośnego. Samo owoce rokitnika mają cierpki smak. Sok dodasz do koktajli albo połączysz go z innymi owocami. Z owoców zrobisz także dżemy i domowe nalewki.

Dzika róża
Dzika róża zawiera duże ilości witaminy C. Dzięki temu wiąże się ją z działaniem przeciwzapalnym i przeciwhistaminowym. Wspiera też odporność i może łagodzić bóle stawów. Zjesz ją w formie konfitur albo na surowo do deserów. Dobrze pasuje też do koktajli i herbat.

Jarmuż
Jarmuż to bogactwo witamin i mikroelementów. Zawiera dużo żelaza, wapnia i magnezu, a także witaminy K, A, E i C. Dzięki temu wspiera odporność, pomaga ograniczać stany zapalne i należy do bardziej odżywczych warzyw. Jarmuż wyhodujesz samodzielnie w ogródku albo na balkonie. Jego uprawa jest prosta. Na surowo dodasz go do sałatek, koktajli i zielonego pesto. Na ciepło sprawdzi się duszony z innymi warzywami, w zupie albo jako domowe czipsy z piekarnika.

Rokitnik
Rokitnik wyróżnia się dużą zawartością witaminy C. Dzięki temu działa przeciwzapalnie i pomaga zwalczać wolne rodniki. Zawiera też karotenoidy, witaminy K i E oraz wapń, potas i magnez. Wiąże się go ze wsparciem odporności i układu krwionośnego. Samo owoce rokitnika mają cierpki smak. Sok dodasz do koktajli albo połączysz go z innymi owocami. Z owoców zrobisz także dżemy i domowe nalewki.

Kiszona kapusta
Prawdziwa kiszona kapusta jest bardzo odżywcza, więc to jedno z cenniejszych polskich superfoods. Zawiera dużo witaminy C i E, witaminy z grupy B oraz żelazo, wapń, magnez i potas. W procesie kiszenia, czyli fermentacji, powstają w niej bakterie probiotyczne. Regularne jedzenie kapusty wspiera florę jelitową, a z nią odporność oraz trawienie i wchłanianie pokarmów. Wiąże się ją nawet z dobrą pracą mózgu. W kapuście znajdziesz bakterie takie jak Lactobacillus plantarum, Pediococcus i Leuconostoc. Najlepiej zrobić ją samemu, bo wtedy masz pewność, że jest kiszona. Kupując ją w sklepie czy na bazarku, uważaj, żeby nie wziąć kapusty kwaszonej. Taki produkt jest zalewany octem, więc nie ma w nim naturalnej fermentacji ani bakterii.

Czarna porzeczka
Garść czarnych porzeczek to tylko 35 kcal i około 8 g błonnika pokarmowego. Błonnik pomaga utrzymać prawidłową masę ciała i przeciwdziała zaparciom. Wpływa też korzystnie na gospodarkę lipidową i węglowodanową, a jego wysokie spożycie wiąże się z mniejszym ryzykiem raka jelita grubego. Błonnik to nie jedyny powód, żeby jeść czarne porzeczki. Znajdziesz w nich też sporo witaminy C i flawonoidów, czyli antyoksydantów. Dostarczają ponadto wapnia, około 39 mg na 100 g.

Kiszona kapusta
Prawdziwa kiszona kapusta jest bardzo odżywcza, więc to jedno z cenniejszych polskich superfoods. Zawiera dużo witaminy C i E, witaminy z grupy B oraz żelazo, wapń, magnez i potas. W procesie kiszenia, czyli fermentacji, powstają w niej bakterie probiotyczne. Regularne jedzenie kapusty wspiera florę jelitową, a z nią odporność oraz trawienie i wchłanianie pokarmów. Wiąże się ją nawet z dobrą pracą mózgu. W kapuście znajdziesz bakterie takie jak Lactobacillus plantarum, Pediococcus i Leuconostoc. Najlepiej zrobić ją samemu, bo wtedy masz pewność, że jest kiszona. Kupując ją w sklepie czy na bazarku, uważaj, żeby nie wziąć kapusty kwaszonej. Taki produkt jest zalewany octem, więc nie ma w nim naturalnej fermentacji ani bakterii.

Czarna porzeczka
Garść czarnych porzeczek to tylko 35 kcal i około 8 g błonnika pokarmowego. Błonnik pomaga utrzymać prawidłową masę ciała i przeciwdziała zaparciom. Wpływa też korzystnie na gospodarkę lipidową i węglowodanową, a jego wysokie spożycie wiąże się z mniejszym ryzykiem raka jelita grubego. Błonnik to nie jedyny powód, żeby jeść czarne porzeczki. Znajdziesz w nich też sporo witaminy C i flawonoidów, czyli antyoksydantów. Dostarczają ponadto wapnia, około 39 mg na 100 g.

Szparagi zielone
Zielone szparagi to cenne superfoods dla kobiet planujących dziecko i w ciąży, bo są dobrym źródłem folianów. Dostarczają też beta-karotenu, witaminy C i glutationu. Są również źródłem inuliny, którą zaliczamy do prebiotyków, czyli składników karmiących dobre bakterie jelitowe. Sezon na szparagi jest krótki, więc sięgaj po nie, gdy tylko pojawią się w sklepach. Ostatni produkt z listy to warzywo, które łatwo przeoczyć.

Botwinka
Botwinka dostarcza sporych ilości błonnika i jest niskokaloryczna. Dzięki temu dobrze sprawdza się u osób na diecie odchudzającej. Jest też cennym źródłem witaminy C, folianów i składników mineralnych. Zjesz ją w chłodniku albo zupie. Jeśli kupujesz botwinkę z liśćmi, wykorzystasz całą roślinę.

Szparagi zielone
Zielone szparagi to cenne superfoods dla kobiet planujących dziecko i w ciąży, bo są dobrym źródłem folianów. Dostarczają też beta-karotenu, witaminy C i glutationu. Są również źródłem inuliny, którą zaliczamy do prebiotyków, czyli składników karmiących dobre bakterie jelitowe. Sezon na szparagi jest krótki, więc sięgaj po nie, gdy tylko pojawią się w sklepach. Ostatni produkt z listy to warzywo, które łatwo przeoczyć.

Botwinka
Botwinka dostarcza sporych ilości błonnika i jest niskokaloryczna. Dzięki temu dobrze sprawdza się u osób na diecie odchudzającej. Jest też cennym źródłem witaminy C, folianów i składników mineralnych. Zjesz ją w chłodniku albo zupie. Jeśli kupujesz botwinkę z liśćmi, wykorzystasz całą roślinę.
Jak włączyć polskie superfoods do codziennego jadłospisu?
Nie musisz zmieniać całej diety. Wystarczy dodać kilka produktów z listy do posiłków, które i tak jesz. Zmielone siemię lniane wsyp do owsianki albo jogurtu. Garść orzechów włoskich zabierz jako przekąskę. Na obiad podaj kaszę jaglaną zamiast ryżu, a do kolacji dodaj porcję kiszonej kapusty.
Dobrym pomysłem jest też zielony koktajl z jarmużu albo natki pietruszki. Możesz dodać do niego owoce, na przykład aronię lub czarną porzeczkę. Jeśli lubisz gotować, zrób konfiturę z dzikiej róży albo domową suszoną żurawinę bez cukru.
Jeśli nie masz czasu planować posiłków, możesz sięgnąć po dietę nastawioną na wzmocnienie odporności. W katalogu Foodango porównasz też inne cateringi dietetyczne i sprawdzisz, który pasuje do Twoich potrzeb.
Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: wakacyjne superfoods.
Sprawdź, czy dowozimy do Ciebie
Wpisz kod pocztowy i miasto, aby dowiedzieć się, czy dowozimy do Twojej lokalizacji
Na co uważać, jedząc superfoods?
Pierwszy błąd to wiara w jeden cudowny produkt. Żadne superfoods nie zastąpi zróżnicowanej diety, ruchu i snu. Drugi błąd to kupowanie przetworzonych wersji, na przykład soków i dżemów z dodatkiem cukru, które tracą część zalet owoców. Czytaj etykiety i wybieraj produkty z krótkim składem.
Trzeci błąd to pomylenie kapusty kiszonej z kwaszoną. Czwarty to traktowanie żurawiny czy aronii jak leku. Opisane właściwości mają charakter informacyjny. Jeśli masz chorobę przewlekłą, przyjmujesz leki albo jesteś w ciąży, skonsultuj zmiany w diecie z lekarzem lub dietetykiem.
FAQ
Co to są superfoods?
To nieprzetworzone produkty pochodzenia naturalnego, które mają dużo składników odżywczych. Nie ma jednej oficjalnej definicji, więc listy produktów bywają różne.
Czy polskie superfoods mogą zastąpić egzotyczne?
Wiele rodzimych produktów, takich jak jarmuż, aronia czy siemię lniane, ma bogaty skład. Są też tańsze i łatwiej dostępne. Najważniejsza jest jednak różnorodność całej diety, a nie pojedynczy produkt.
Jak odróżnić kapustę kiszoną od kwaszonej?
Kiszona kapusta powstaje w wyniku naturalnej fermentacji i zawiera bakterie probiotyczne. Kapustę kwaszoną zalewa się octem, więc nie ma w niej fermentacji. Czytaj skład na etykiecie albo kisz ją samodzielnie.
Czy kasza jaglana jest bezglutenowa?
Tak, kasza jaglana nie zawiera glutenu, dlatego poleca się ją osobom z celiakią i nadwrażliwością na gluten. Przy celiakii wybieraj produkty z oznaczeniem, że są bezglutenowe.
Czy superfoods leczą choroby?
Nie. Mogą wspierać zdrowie jako część zbilansowanej diety, ale nie zastępują leczenia. Przy chorobach i przed zmianą diety skonsultuj się ze specjalistą.







