Pasożyty – czy każdy powinien się odrobaczać?

Masz objawy i zastanawiasz się nad odrobaczaniem? Sprawdź, czy każdy ma pasożyty, co jeść przy kuracji i dlaczego profilaktyka na własną rękę szkodzi.

Czy każdy ma pasożyty? Obalamy popularny mit

NIE. To szkodliwy mit promowany przez sprzedawców magicznych suplementów. W krajach rozwiniętych, z dostępem do bieżącej wody i wysokim poziomem higieny, zakażenia pasożytnicze to określone jednostki chorobowe (np. owsica u dzieci), a nie "powszechny stan" każdej osoby.

Skąd się biorą pasożyty w organizmie?

Pasożyty trafiają głównie do organizmu drogą pokarmową. Oto najczęściej spotykane źródła zakażenia:

• picie wody z nieznanego źródła,

• źle umyte owoce i warzywa,

• brak higieny rąk,

• domowe zwierzęta,

• owady (w szczególności muchy),

• skupiska ludzi (w szczególności przedszkola, place zabaw, piaskownice).

Ogólnie rzecz biorąc, pasożytom sprzyja brud. Jak wiadomo, nie da się żyć w całkowicie sterylnych warunkach. Ale dlaczego niektórzy ludzie chorują przez pasożyty, a inni nie? Na to ma wpływ stan naszego organizmu, a przede wszystkim:

• niedobory enzymów trawiennych,

• osłabiona motoryka układu trawiennego,

• osłabienie układu odpornościowego,

• obecność przewlekłych stanów zapalnych,

• stres.

Jak sprawdzić, czy masz pasożyty? Właściwa diagnostyka

Należy zakupić w aptece specjalny, jałowy pojemnik z łopatką. Zaleca się pobranie 3 próbek w odstępie 2-3 dni. Próbkę należy jak najszybciej dostarczyć do laboratorium, najlepiej w przeciągu 2 godzin. Jeśli nie jest to możliwe zaleca się przechowywanie jej w chłodnym miejscu np. w lodówce.

Przed dostarczeniem próbki z łatwością możesz wyszukać certyfikowane laboratorium, wpisując np. test na pasożyty w Warszawa czy Gdańsku. Zazwyczaj w przeciągu od 5 do 10 dni roboczych wyniki będą gotowe do odbioru. Zaleca się omówienie ich z lekarzem, aby zapobiec fałszywemu wynikowi lub wdrożyć właściwe leczenie.

Profilaktyczne odrobaczanie ludzi – dlaczego lekarze mówią „NIE”?

Profilaktyczne branie silnych leków przeciwpasożytniczych jest jak profilaktyczne łykanie antybiotyków przed sezonem jesiennym – niszczy naturalną barierę obronną organizmu. Może doprowadzić do pogorszenia funkcjonowania narządów. Leki na receptę (np. albendazol, mebendazol) są metabolizowane przez wątrobę i nerki. Dodatkowo nieumiejętne stosowanie ziół (np. piołun, wrotycz, kamalę oraz krwiściąg lekarski) może być neurotoksyczne w szczególności u dzieci.

Co jeść przy odrobaczaniu? Dieta przeciwpasożytnicza

Odpowiednia dieta tworzy środowisko nieprzyjazne pasożytom, co jest bezpieczną "profilaktyką" oraz pomocą podczas odrobaczania. Podstawą jest zawsze dieta wysokoodżywcza o możliwie najmniejszym stopniu przetworzenia produktów. Jedz dobrej jakości mięso, ryby, warzywa, owoce, kasze. Zadbaj również o podaż dobrych tłuszczy, aby organizm miał energię do walki z pasożytami.

Złe samopoczucie po odrobaczaniu – czy to normalne?

Proces odrobaczania może wiązać się z wystąpieniem reakcji detoksykacyjnej organizmu. Obumierające drobnoustroje wydzielają substancje toksyczne, które mogą wywoływać dyskomfort oraz stany podgorączkowe. Skala tych objawów jest ściśle skorelowana ze stopniem zarobaczenia. Jest to naturalny etap oczyszczania, który zazwyczaj trwa od 2 do 3 dni

Zwróć uwagę na picie większej ilości wody. Dzięki temu szybciej zostaną usunięte z organizmu toksyny, wytworzone przez umierające pasożyty, a także zostanie zapewniona odpowiednia podaż elektrolitów.

Najczęściej spotykane rodzaje pasożytów

Owsik

Owsiki pasożytują w jelicie grubym, wyrostku robaczkowym oraz końcowym odcinku jelita cienkiego. Są bardzo aktywne nocą i wtedy mogą wydostawać się z odbytu. Robaki owsicy dojrzewają w czasie 2-4 tygodni, a żyją do 2 miesięcy. Owsiki często występują u dzieci w wieku przedszkolnym, ponieważ łatwo dochodzi do zakażenia przez usta, brudne ręce. Te pasożyty dają następujące objawy: swędzenie w okolicach odbytu, bóle głowy, bóle brzucha, problemy z wypróżnianiem, przewlekły katar, nudności, wysypka.

Włosogłówka

Jaja włosogłówki są dość charakterystyczne, ponieważ mają czopy na obu końcach. Ten pasożyt żywi się głównie krwią, wnikając w śluzówkę jelita. Utrudnia przez to wchłanianie witamin i składników mineralnych, co często prowadzi do anemii.

Oprócz tego występują takie objawy jak: brak apetytu, bóle brzucha, spadek masy ciała, zawroty i bóle głowy, biegunka śluzowa, bezsenność, stany nerwicowe oraz objawy skórne, przypominające alergię. Włosogłówką można zarazić się poprzez wypicie zanieczyszczonej wody lub przez zjedzenie nieumytych owoców bądź warzyw.

Glista ludzka

Osiąga około 40 cm długości i ma obły kształt o barwie bladoróżowej. Pasożytuje w jelitach. Choroba powodowana przez glisty nosi nazwę glistnicy i objawia się najczęściej anemią, problemami trawiennymi, nietolerancją nabiału, obniżoną absorpcją witaminy A, chronicznym kaszlem, ogólnym osłabieniem, zawrotami głowy, obrzękami twarzy. Glistą można się zarazić tak samo jak włosogłówką poprzez zakażoną jajami wodę lub niedomyte warzywa i owoce.

Przywra

Wielkość przywry waha się od kilku milimetrów do kilku centymetrów. W naturze występuje kilka rodzajów przywr, a najpowszechniejsze z nich to motylica wątrobowa i przywra krwi. Zarażenie motylicą wątrobową wywołuje chorobę zwaną fascjolozą, która przejawia się ogólnymi zaburzeniami trawienia i funkcji wątroby. W skrajnym przypadku prowadzi do żółtaczki.

Można się nią zarazić poprzez picie zanieczyszczonej wody. Z kolei przywra krwi wywołuje chorobę zwaną schistosomatozą lub bilharcjozą. W organizmie człowieka żyje w naczyniach krwionośnych i żywi się krwią. Postać dorosła może żyć nawet do kilkunastu lat.

Występuje głównie w północnej Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Indiach oraz w Australii, dlatego podczas pobytu w tych krajach należy szczególnie uważać na zanieczyszczoną wodę.

Lamblia

Giardia lamblia to pierwotniak wywołujący giardiozę. Pasożytuje na komórkach nabłonkowych jelita lub pęcherzyka żółciowego. Zakażenie często, ale nie zawsze przebiega bezobjawowo. W przypadku ostrego zakażenia u dorosłych występują nudności, brak apetytu, gazy, stan podgorączkowy, wzdęcia, kurczowe bóle brzucha, niekiedy w okolicy pęcherzyka żółciowego, bóle głowy, zmęczenie, bezsenność i reakcje uczuleniowe z różnego rodzaju wysypką. U dzieci zazwyczaj występuje wodnista biegunka. Do zarażenia dochodzi w wyniku spożycia niedomytego pokarmu lub skażonej wody.

Tasiemiec

Tasiemiec pasożytuje w jelicie cienkim i osiąga nawet do 15 metrów długości. W Polsce najczęściej spotykany jest tasiemiec nieuzbrojony. Istnieje również tasiemiec uzbrojony, który posiada haczyki i przyssawki, za pomocą których przytwierdza się do ściany jelita cienkiego.

Oprócz przewodu pokarmowego tasiemiec uzbrojony może się osadzić w mięśniach i narządach wewnętrznych człowieka jako larwa wągier. Szczególnie niebezpieczne są przypadki osadzenia larwy w mózgu (wtedy pojawiają się objawy podobne do padaczki oraz bóle głowy, nudności) i gałce ocznej (co może doprowadzić do ślepoty).

Choroby wywoływane przez tasiemca uzbrojonego to tenioza (zarażenie wągrami) oraz cysticerkoza (jaja inwazyjne). Najczęstsze objawy wywołane przez tasiemce to: anemia, awitaminoza, osłabienie, chudnięcie, bóle brzucha, wymioty, biegunka lub zaparcia. Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową, poprzez spożycie mięsa zawierającego postacie przetrwalnikowe pasożyta (wągrów).

FAQ – Najczęstsze pytania o odrobaczanie

Czy profilaktyczne odrobaczanie ludzi raz w roku jest konieczne?

Nie, tylko w przypadku ewidentnych wskazań.

Co pić przy odrobaczaniu organizmu?

Wodę

Czy zioła na pasożyty są bezpieczne dla małych dzieci?

Nie

Po jakim czasie działają leki przeciwpasożytnicze?

Często już po kilku godzinach od przyjęcia, ale pełny efekt terapeutyczny, czyli wydalenie pasożytów z organizmu, następuje zazwyczaj po kilku dniach

Dlaczego po odrobaczaniu boli brzuch?

Wynika głównie z gwałtownego obumierania pasożytów, które uwalniają toksyny podrażniające jelita (reakcja Herxheimera). Jest to naturalna reakcja organizmu na pozbywanie się pasożytów, objawiająca się skurczami, wzdęciami, biegunką lub nudnościami, które zazwyczaj mijają w ciągu kilku dni.

Czy zwykłe badanie krwi wykryje pasożyty?

Tak, zwykłe badanie krwi (morfologia z rozmazem) może sugerować obecność pasożytów poprzez podwyższony poziom eozynofili. Jednak dokładne wykrycie konkretnego pasożyta wymaga specjalistycznych badań krwi na przeciwciała (IgG, IgM) lub badania kału

Czy każdy ma w sobie uśpione pasożyty?

Nie, stwierdzenie, że każdy człowiek ma w sobie uśpione pasożyty, jest nadużyciem, choć ryzyko zarażenia jest bardzo wysokie.

Jak nie zarazić się pasożytami od psa lub kota?

Kluczowa jest higiena (mycie rąk po zabawie i przed jedzeniem), regularne odrobaczanie zwierząt (co 3-6 miesięcy), badanie ich kału oraz sprzątanie odchodów. Należy unikać całowania zwierząt, a kuwety sprzątać w rękawiczkach

Czy owsica wymaga leczenia całej rodziny?

Tak, owsica wymaga leczenia całej rodziny, a także wszystkich osób, które miały bliski kontakt z zakażonym (domownicy, dzieci w grupie przedszkolnej). Jednak nie jest to jedyny pasożyt, który tego wymaga. Między innymi lamblioza również wymaga przeliczenia wszystkich domowników. Jest to kluczowy element walki z pasożytem, ponieważ owsiki bardzo łatwo się rozprzestrzeniają, a choroba często przebiega bezobjawowo u dorosłych.