Nietolerancja histaminy – przyczyny, objawy, leczenie ...

Borykasz się z przewlekłym, wiecznym, wodnistym katarem? A może masz problemy skórne lub ciągle towarzyszy Ci zmęczenie i bóle głowy? Sprawdź, czy nie cierpisz na nietolerancję histaminy oraz przekonaj się, na czym polega dieta niskohistaminowa.

Czym jest histamina?

Histamina jest hormonem tkankowym, który powstaje z aminokwasu – histydyny. Jej największe stężenie znajduje się w płucach, błonie śluzowej nosa, żołądka i na skórze. Histamina pełni rolę przekaźnika w procesie zapalnym oraz w reakcjach alergicznych, a także pobudza wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Uwalnianie histaminy jest związane z procesem zapalnym i to ona jest odpowiedzialna za objawy alergii – pokrzywkę, wysypkę, katar. Nadmiar histaminy jest zgromadzony w komórkach tucznych organizmu. Enzym diaminooksydaza (DAO) naturalnie kontroluje jej stężenie i w razie potrzeby rozkłada histaminę w jelicie cienkim. W przypadku, gdy dochodzi do zaburzeń w pracy jelit, następuje zmniejszenie ilości enzymu DAO, a co za tym idzie – nadmiar histaminy kumuluje się w organizmie. W innych częściach ciała histamina jest rozkładana przez enzym HMNT (N- metylotransferaza histaminy).

Histamina - gdzie występuje?

Przed chwilą omówiliśmy, w jakich częściach ciała jest najwięcej histaminy. Jednak, czy organizm samodzielnie wytwarza jej nadmierną ilość, czy sami mamy na to wpływ? Otóż, wiele zależy od naszej diety. Istnieją pokarmy zawierające omawiany hormon. To ważna informacja dla każdego, kto obawia się, że nietolerancja histaminy może jego dotyczyć.

Na poniższej liście znajdziesz źródła histaminy z pożywienia:

czekolada, kakao;

surowe i dojrzewające mięsa;

ryby i owoce morza (głównie makrela, tuńczyk, śledź, łosoś);

fermentowane produkty (jogurty, kefiry, sery dojrzewające),

kiszonki (kapusta kiszona, ogórki, kimchi)

zboża glutenowe (pszenica, żyto, jęczmień),

rośliny strączkowe,

owoce (głównie cytrusy, kiwi, truskawki, wiśnie, winogrona, banany, maliny),

alkohol (zwłaszcza szampan i czerwone wino),

napoje gazowane,

herbaty (przede wszystkim zielona i czarna),

przyprawy (cynamon, goździki, chilli, curry, gałka muszkatołowa, anyż),

warzywa (pomidory, pieczarki, bakłażan, papryka),

drożdże,

orzechy ziemne i nerkowca

ocet jabłkowy, winny, balsamiczny.

Nietolerancja histaminy – przyczyny

Kiedy dochodzi do wystąpienia objawów związanych z uwolnieniem histaminy? Czynniki dzielimy na kilka kategorii. Pierwsza z nich dotyczy zaburzeń w przewodzie pokarmowym. Z pewnością znasz taką sytuację - po zjedzeniu pokarmów zawierających histaminę, czyli na przykład truskawki, owoce cytrusowe lub pomidory nagle pojawiają się bóle głowy czy ból brzucha, objawiający się biegunką. Najprawdopodobniej doszło do alergii pokarmowej, objawiającej się . Stężenie histaminy może wzrosnąć także po spożyciu czerwonego wina lub szampana. Listę produktów ze znaczną ilością histaminy znajdziesz w poprzednim akapicie.

Co ciekawe, niskie i wysokie temperatury, światło słoneczne, ucisk, wibracje, a nawet pocieranie to bodźce, które mogą wywołać wydzielanie histaminy.

Do tej listy można dopisać również toksyny, jady owadów i leki. Przyjrzyjmy się tym ostatnim. Często zażywając leki, nie znamy ich szczegółowego działania. Znana z syropów na kaszel, kodeina, pobudza wydzielanie tego hormonu. Jak kodeina to i jej pochodna - morfina. Uważaj też na leki przeciwdepresyjne. Możliwe, że blokują receptory histaminowe. Jednak nie musimy sięgać po tak niedostępne leki. Wystarczy lek na nadciśnienie tętnicze czy leki przeciwbólowe z kwasem acetylosalicylowym, doskonale znanym jako aspiryna.

Dlaczego dochodzi do takiego zburzenia jak nietolerancja histaminy? Przyczyn może być kilka:

wszelkie choroby jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, infekcje jelitowe, SIBO, zespół jelita drażliwego, celiakia),

substancje blokujące metabolizm histaminy (kakao, napoje energetyczne, herbata czarna i zielona),

dieta bogata w produkty wysokohistaminowe,

leki zaburzające metabolizm histaminy (tabletki antykoncepcyjne, leki sterydowe, antybiotyki),

czynniki genetyczne,

niewydolna aktywność DAO,

przewlekły stres (poziom histaminy wzrasta wraz z poziomem kortyzolu),

ekspozycja na toksyny.

Nietolerancja histaminy występuje wtedy, gdy mamy do czynienia z objawami charakterystycznymi dla alergików, jednak w testach alergicznych nie wychodzą żadne alergeny. Wtedy niezbędna jest diagnostyka nietolerancji histaminy.

Objawy nietolerancji histaminy

Do objawów nietolerancji histaminy zaliczamy:

łzawiące oczy, wodnisty katar,

swędzenie skóry, pokrzywkę, wysypkę,

opuchliznę,

spadek ciśnienia krwi,

zmęczenie, bóle głowy,

szybkie tętno, zaburzenia rytmu serca,

niestrawność, refluks, bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia,

częste kichanie,

skurcze mięśni,

astmę oskrzelową,

bolesne menstruacje u kobiet (często wysoki poziom histaminy współwystępuje ze zbyt wysokim poziomem estrogenów),

kiepską tolerancję na alkohol.

Diagnostyka nietolerancji histaminy

Aby zdiagnozować nietolerancję histaminy, należy wykonać kilka badań:

ocena poziomu enzymu DAO,

stężenie histaminy we krwi,

badanie poziomu witaminy B6 (witamina B6 jest kofaktorem enzymu DAO i jej niski poziom jest ściśle skorelowany z niskim poziomem DAO),

miedź w surowicy (tak jak witamina B6, miedź również jest kofaktorem enzymu DAO),

testy na alergię pokarmową (poziom przeciwciał IgE/ IgG w surowicy).

Dieta antyhistaminowa

Gdy już wiadomo, że mamy nietolerancję histaminy, należy zastosować dietę niskohistaminową. Dlaczego warto ją wdrożyć? Ponieważ zbyt wysoki poziom histaminy utrzymujący się przez dłuższy czas jest związany nie tylko z uporczywymi objawami alergicznymi, ale również wzrasta ryzyko zachorowania na AZS, stwardnienie rozsiane, osteoporozę, chorobę Parkinsona oraz nowotwory. W diecie antyhistaminowej przede wszystkim unikamy dostarczania jej z pożywienia. Do produktów, które zawierają znaczną ilość histaminy należą:

czekolada, kakao,

surowe i dojrzewające mięsa,

ryby i owoce morza (głównie makrela, tuńczyk, śledź, łosoś),

fermentowane produkty (kiszonki, jogurty, kefiry, sery dojrzewające),

zboża glutenowe,

rośliny strączkowe,

owoce (głównie cytrusy, kiwi, truskawki, wiśnie, winogrona, banany, maliny),

alkohol,

napoje gazowane,

herbaty (przede wszystkim zielona i czarna),

przyprawy (cynamon, goździki, chilli, curry, gałka muszkatołowa, anyż),

warzywa (pomidory, pieczarki, bakłażan),

drożdże,

orzechy ziemne i nerkowca

ocet jabłkowy, winny, balsamiczny.

Dodatkowo warto pozbyć się z diety cukru i przetworzonej żywności, aby załagodzić trwający stan zapalny. Dobrze jest też zwrócić uwagę na jelita, ponieważ to najczęściej one są przyczyną problemów z histaminą. Dlatego warto przebadać się w kierunku SIBO, nieswoistych zapaleń jelitowych, chorób autoimmunologicznych oraz sprawdzić, czy nie ma infekcji pasożytniczych lub grzybiczych.

Przy nietolerancji histaminy należy zwracać uwagę na to, aby produkty były świeże, w żaden sposób nienadpsute. U niektórych osób reakcję może wywołać nawet posiłek ugotowany kilka dni wcześniej.

Z octów dozwolony jest wyłącznie spirytusowy, ponieważ nie podlega żadnym procesom dojrzewania. Z kolei inne octy, takie jak jabłkowy czy winny, już wywołują nadmierny wyrzut histaminy. Zwróć również uwagę na produkty typu light czy fit – zamiast tłuszczu zawierają mnóstwo konserwantów, a te również wpływają na nadmierny poziom histaminy i wywołują objawy alergiczne.

Próg tolerancji na histaminę u każdego jest inny, dlatego nie ma konieczności wykluczania zupełnie wszystkiego z listy produktów o wysokiej zawartości histaminy. Jeśli podejrzewasz u siebie nietolerancję histaminy, kontroluj co jesz i obserwuj kiedy występują objawy. W ten sposób najszybciej dojdziesz do sedna, co wywołuje niepożądane reakcje.

Jak leczyć nietolerancję histaminy?

Zanim przejdziesz przez trudny okres diagnostyki nietolerancji histaminy, od samego początku, możesz poprawić swoje samopoczucie i obniżyć wysokie stężenie histaminy w surowicy krwi. Zadbaj o dietę i unikaj znacznego spożycia histaminy wraz z jedzeniem. Na początek, zwróć uwagę na wszelkie kiszonki. Kapusta kiszona, kimchi, marynowana rzepa, imbir, kiszone ogórki, te produkty zawierają aminy biogenne, który pobudzają uwalnianie histaminy. Kolejnymi, fermentowanymi produktami są kefiry, jogurty, sery dojrzewające czy kombucza.

Jakie leki przeciwhistaminowe pomagają w leczeniu?

Gdy objawy nie mijają i jesteś zmuszony do farmakoterapii, lekarz przepisze ci leki przeciwhistaminowe. Leki antyhistaminowe są niezbędne dla osób z astmą. Blokują jej działanie, zanim rozwinie się atak tej choroby.

Leki hamujące objawy alergiczne: clemastinum, chlorferenamina, cetyryzyna, mizolastyn, loratadyna, feksofenadyna

Leki uspokajające: hydroksyzyna (pomaga w zasypianiu)

W zależności od objawów nietolerancji histaminy zaleca się leki różnej generacji. Aktualnie, leki II lub III generacji są brane pod uwagę. Mają mniej skutków ubocznych niż ich poprzednicy.

Te leki działaniu przeciwhistaminowych, blokują łączenie się histaminy z jej receptorami, dlatego nie wpływają niekorzystnie na samopoczucie i nie powodują senności. Aby łatwiej zrozumieć różnicę w działaniu, leki poprzedniej generacji, mogły być wykorzystywane również jako leki na bezsenność, gdyż znużenie było ich skutkiem ubocznym. Leki antyhistaminowe są koniecznością dla osób z astmą. Blokują jej działanie, zanim rozwinie się atak astmy, który bywa zagrożeniem dla życia chorego.

Suplementacja w nietolerancji histaminy

Oprócz wdrożenia diety antyhistaminowej warto zadbać również o podaż następujących składników odżywczych:

witamina B6 (jest kofaktorem DAO),

witamina C (niweluje stan zapalny i łagodzi objawy alergii, jest także silnym antyoksydantem),

probiotyki (wspierają pracę jelit),

kwercetyna (to naturalna substancja przeciwhistaminowa, która łagodzi objawy alergii),

kurkuma (silny przeciwutleniacz, zwalcza stan zapalny),

kwasy tłuszczowe omega 3 (zmniejszają stan zapalny i wspierają pracę układu odpornościowego).

Jak widać, skuteczność terapii w nietolerancji histaminy obejmuje kilka obszarów, o które warto zadbać – przede wszystkim skupiamy się na diecie, uzupełnianiu niedoborów, redukcji stresu, a także poszerzamy diagnostykę, aby dowiedzieć się, dlaczego wystąpiła nietolerancja. Kiedy zaadresujemy przyczynę – będziemy w stanie podjąć skuteczne leczenie i raz na zawsze pozbyć się reakcji alergicznych z powodu zbyt dużej ilości histaminy w organizmie.